Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da “Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı” düzenlendi.
Toplantının açılışında konuşan Emine Erdoğan, COP31 vesilesiyle katılımcıları Türkiye’de ağırlamaktan büyük mutluluk duyduğunu belirterek, 195 ülkeden 100 bini aşkın katılımcı ve 100’ün üzerinde liderle, insanlığın ortak geleceğine yön vermek üzere bir arada olduklarını söyledi.
Böylesine geniş bir katılımın, ortak irade gücünü gösterdiği kadar üstlendikleri sorumluluğun büyüklüğünü de hatırlattığını ifade eden Erdoğan, “On yıllardır iklim zirvelerinde sıcaklık artışını, kuraklığı, orman kayıplarını konuşuyor, bilim insanlarının uyarılarını dinliyoruz. Bu çabalar kuşkusuz küresel bir bilinç oluşturdu. Ancak artık iklim krizinin boyutlarını ortaya koyan raporların, uyarıların ve hedeflerin ötesine geçmemiz gereken bir dönemdeyiz. Çünkü bilginin değeri, onu hangi kararlara dönüştürebildiğimizle de ölçülür.” dedi.
Asıl meselenin, ne yapılacağını bilmemek değil, bilinenleri hayata geçirecek iradeyi ortaya koymak olduğunu vurgulayan Emine Erdoğan, şunları kaydetti:
“Türkiye olarak, COP31’i bir aksiyon COP’u olarak tanımlamamızın sebebi budur. Başarıyı yalnızca verilen taahhütlerle değil, bunların insanların hayatında, şehirlerimizde ve üretim biçimlerimizde oluşturduğu değişimle ölçmek istiyoruz. 9 yıl önce başlattığımız Sıfır Atık Hareketi, bu anlayışın somut bir örneğidir. Evlerde başlayan farkındalık, bugün okullardan belediyelere, kamu kurumlarından fabrikalara uzanan bir sisteme dönüştü. Bu süreçte ülkemizin geri kazanım oranı yüzde 13’ten yüzde 37’nin üzerine çıktı. Daha önemlisi, her yaştan insanın günlük hayatında karşılık bulan bir sorumluluk bilinci gelişti.”
Atığın, çöp kutusunda değil, kararda başladığını öğrenmelerinin, bu süreçte edindikleri en önemli ders olduğunu belirten Emine Erdoğan, bir ürünün gerçekten gerekli olup olmadığı, nasıl üretildiği ve ne kadar kullanıldığının ortaya çıkacak atığı belirlediğini söyledi.
“Başarımızı, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz”
Emine Erdoğan, yıllarca daha fazla üretmenin, kalkınmanın, daha fazla tüketmenin refahın göstergesi sayıldığını anımsatarak, ardından atıkları geri dönüştürmenin başarı kabul edildiğini dile getirdi.
Geri dönüşümün değerli olduğunu ancak en iyi yönetilen atığın bile üretiminde, toprak, su, enerji ve emek harcandığını aktaran Erdoğan, “Başarımızı yalnızca geri kazandığımız atıkla değil, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz. Daha az kaynakla daha yüksek yaşam kalitesine ulaşmak, kalkınma anlayışımızın merkezinde yer almalı.” dedi.
“Atık, kararda başlıyorsa şu soruyu sormalıyız, bu kararları kim veriyor?” diyen Erdoğan, şöyle devam etti:
“Doğal kaynaklarımız üzerindeki baskının önemli bir bölümü, küresel üretim ve tüketim modellerinden doğuyor. Tütünün sağlığa zararlarını konuşuyoruz. Oysa Dünya Sağlık Örgütü’ne göre tütün endüstrisi her yıl 600 milyon ağacın kaybına ve 22 milyar ton su tüketimine neden oluyor. Benzer şekilde moda ve tekstil sektörünün yılda 92 milyon ton atık ürettiği bir dünyada, ürünlerin giderek kısalan kullanım ömrünü yalnızca tüketicilerin tercihiyle açıklayamayız. Dijital dünyada ise bizi ekran başında daha uzun tutmaya yönelen iş modellerinin yanında büyüyen altyapının enerji ve su ihtiyacını da sorgulamalıyız.”
“Şirketlerin sorumluluğu da küresel olmalı”
Emine Erdoğan, yapay zekanın israfı azaltmak, üretimi verimli kılmak ve çevresel sorunlara yeni çözümler bulmak için büyük fırsatlar sunduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:
“Fakat teknolojik ilerlemeyi çevresel maliyetlerinden ayrı değerlendiremeyiz. Geleceğin teknolojilerini geçmişin israf alışkanlıkları üzerine inşa edemeyiz. Bir şirketin ekonomik kazancının bedeli, başka bir toplumun tükenen su kaynakları veya kirlenen toprağı olmamalıdır. Bu nedenle büyük şirketlerin kaynak kullanımlarını şeffaflaştıran, çevresel etkilerini bağımsız değerlendirmeye açan ve hesap verebilirliği güçlendiren ortak standartlar geliştirmeliyiz. Küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin sorumluluğu da küresel olmalıdır.”
Tabiatın geleceğini belirleyen kararların, üretim ve tüketimle sınırlı olmadığını belirten Erdoğan, insanlığın en ağır kararlarından biri olan savaşın, tabiat üzerinde de nesiller boyu süren yaralar açtığını, Ukrayna’dan Sudan’a çatışmanın sürdüğü her yerde bunun görüldüğünü hatırlattı.
Tahribatın en ağır şekilde ortaya çıktığı Gazze’de, Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na göre 61 milyon ton enkazın biriktiğini aktaran Erdoğan, meyve bahçelerinin ve zeytinliklerin yüzde 97’sinin yok olduğuna, kalan tatlı su kaynaklarının çoğunun kirlendiğine dikkati çekti.
Erdoğan, bu yıkımın iyileşmesinin nesiller boyu sürebileceğine işaret ederek, “Dünya askeri harcamaları 2,9 trilyon dolarla tarihi rekor bir seviyeye ulaşmışken, bu kaynakların küçük bir bölümünün dahi insanlığın ortak sorunlarına ayrıldığında nelerin mümkün olabileceğini bir an için düşünelim. Yıkılan şehirleri yeniden imar edebilir, çoraklaşan coğrafyalar ihya edilebilir ve barış tüm kıtaların iklimi olabilir.” ifadelerini kullandı.
“Yeni işbirlikleri kurulmasını teşvik edeceğiz”
Evde, üretimde ve siyasette verilen kararları hiçbir ülkenin tek başına değiştiremeyeceğini belirten Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Bugün tanıtımını gerçekleştirdiğimiz Küresel Sıfır Atık İttifakı, bu ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine dönüştürme irademizin bir ifadesidir. İttifakımızla, ülkelerin başarılı uygulamalarını birbirinden öğrendiği, ortak projeler geliştirdiği ve yerel çözümleri küresel ölçekte yaygınlaştırdığı güçlü bir işbirliği zemini oluşturmayı hedefliyoruz. Sıfır atık ve döngüsel ekonomi, plastik ve ambalaj atıkları, sıfır atık bölgeleri, gıda ve organik atıklar ile eğitim ve gençlik olmak üzere 5 öncelikli alanda çalışmalar yürütmeyi öngörüyoruz. Bu çalışmalarımızı birbirini tamamlayan 3 yapı üzerinden geliştirmeyi planlıyoruz.”
Her yıl düzenlenen Sıfır Atık Forumu’nda ortak öncelikleri ve çözüm önerilerini ele alacaklarını aktaran Erdoğan, İstanbul Platformu aracılığıyla bu önerilerin somut projelere ve uygulama ortaklıklarına dönüşmesine katkı sağlayacaklarını bildirdi.
Emine Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı ile bu çalışmaların daha geniş coğrafyalara ulaşmasını, ülkeler arasında yeni işbirlikleri kurulmasını teşvik edeceklerini dile getirerek, “Böylece uluslararası kuruluşları, yerel yönetimleri, akademiyi, özel sektörü ve sivil toplumu ortak hedefler etrafında buluşturmayı amaçlıyoruz. Bu sorunların çözümü tek bir ülkenin çabasıyla mümkün değil, bilgimizi, imkanlarımızı ve tecrübelerimizi buluşturmalıyız.” diye konuştu.
“Ortak çalışma” daveti
Bugün burada bulunan her bir lider eşinin, bu dönüşüme önemli katkılar sunabilecek bir etki alanı olduğuna işaret eden Erdoğan, lider eşlerinin, toplumlarının farklı kesimlerine ulaşabildiğini, kamu kurumlarını, sivil toplumu ve iş dünyasını ortak amaçlar etrafında bir araya getirebildiğini ifade etti.
Emine Erdoğan, küçük bir yerel girişime verilen desteğin, çok daha geniş bir değişimin başlangıcı olabildiğine işaret ederek, bu nedenle, lider eşlerini, Küresel Sıfır Atık İttifakı’nın etkin paydaşları olmaya, ülkelerinin tecrübelerini ve başarılı uygulamalarını bu ortak çalışmaya taşımaya davet etti.
Bu buluşmanın ardından yeni işbirliklerinin kurulmasını, ortak projelerin geliştirilmesini ve ilerlemelerinin somut sonuçlarla ortaya konulmasını arzuladıklarını dile getiren Erdoğan, lider eşlerine, Antalya’dan ayrılırken ülkelerine yeni birer taahhüt listesi kadar, birlikte başlattıkları ortak çalışmaları da götürmeleri çağrısında bulundu.
Lider eşlerine katılımları ve ortak geleceğe gösterdikleri hassasiyet için teşekkür eden Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı’nın ülkeler ve bütün insanlık için hayırlı olmasını diledi.
Çok sayıda lider eşi katıldı
Emine Erdoğan’ın ardından Brezilya Devlet Başkanının eşi Janja Lula da Silva, Özbekistan Cumhurbaşkanının eşi Ziroat Mirziyoyeva, Mikronezya Devlet Başkanının eşi Ancelly Simina, Maldivler Devlet Başkanının eşi Sajidha Mohamed, Mozambik Devlet Başkanının eşi Gueta Selemane Chapo, KKTC Cumhurbaşkanının eşi Nilden Bektaş Erhürman, Burundi Hükümet Başkanının eşi Francine Ntakarutimana, Bangladeş Başbakanının eşi Zubaida Rahman, Pakistan Başbakanının gelini Zainab Suleman, BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo ve BM Habitat İcra Direktörü Ancaludia Rossbach da konuşma yaptı.
Programa, Moritanya Cumhurbaşkanının eşi Mariem Dah, Suriye Cumhurbaşkanının eşi Latife El Durubi, Palau Cumhurbaşkanının eşi Valerie Whipps, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanının eşi Mirela Becirovic, Malezya Pahang Eyaleti Sultanının eşi Tunku Azizah Aminah Maimunah, Komorlar Cumhurbaşkanının eşi Ambari Daroueche Azali, Esvatini Başbakanının eşi Philile Dlamini, Etiyopya Başbakanının eşi Zinash Tayachew, Libya Devleti Milli Birlik Hükümeti Başbakanının eşi Amina El-Dilawi, Bahamalar Başbakanının eşi Ann Marie Davis, Tuvalu Başbakanının eşi Tausaga Teo, Azerbaycan Cumhurbaşkanının kızı Leyla Aliyeva, İran Cumhurbaşkanının kızı Zahra Pezeshkian, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu üyeleri katıldı.
